Τετάρτη, 25 Αυγούστου 2010

Δύο ερωτήματα...




Πέρασε σχεδόν ένας χρόνος, μετά τις εκλογές που έφεραν μετά απ’ την εξαετία της Ν.Δ. το Πα.Σο.Κ. του Γ. Α. Παπανδρέου στην κυβέρνηση.



Χρόνος αξέχαστος.


Δύο κύρια ερωτήματα αναδείχθηκαν από τότε μέχρι σήμερα.


1. Ποια είναι η καλύτερη λύση. Ερώτημα που –οφείλουμε να το ομολογήσουμε- το έθεσε κυρίως η αριστερά.


Η μια απάντηση, είναι αυτή που ακολουθεί η κυβέρνηση, που εκφράστηκε με το μνημόνιο, την τρόικα, τον ‘μηχανισμό σωτηρίας’. Ένα, δηλαδή, βίαιο πρόγραμμα οικονομικής λιτότητας, σκληρής δημοσιονομικής συγκράτησης, που επιβλήθηκε και επικροτήθηκε απ’ το κεφάλαιο και τους εκπροσώπους του. Ένα πλάνο, που δυστυχώς πέρα απ’ τα στενά οικονομικά του πλαίσια, επιτέθηκε σε εργασιακά κεκτημένα δεκαετιών, κατάργησε ουσιαστικά αυτό που λέγαμε ‘κοινωνικό κράτος’.


Κύριο επιχειρηματικό ‘χαρτί’ της απάντησης αυτής, βέβαια, δεν είναι άλλο, απ’ τον μπαμπούλα της χρεωκοπίας, της πτώχευσης, της διακοπής του δανεισμού απ’ την τρόικα. Επικοινωνιακά η κυβέρνηση το χειρίστηκε με διφορούμενο τρόπο. Απ’ τη μια το παρουσίασε σαν δική της απόφαση (δεν θα αφήσουμε τη χώρα να χρεοκοπήσει, τώρα είμαι πιο σοσιαλιστής, κλπ), απ’ την άλλη ομολόγησε πως σ’ ένα βαθμό ‘αναγκάστηκε’ να το επιλέξει, μίλησε για ‘απώλεια κυριαρχίας’, για ‘εκτός φυσιογνωμίας του Πα.Σο.Κ. πολιτικής’, κλπ.


Η δεύτερη απάντηση, ήταν εκείνη που μίλησε για ανάγκη επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους, για ελεγχόμενη στάση πληρωμών, για αναπτυξιακές πρωτοβουλίες, για δημιουργία πανευρωπαϊκού ‘μετώπου’, κατάργηση ή τουλάχιστον χαλάρωση του μνημονίου, κλπ. Το κυρίαρχο επιχείρημά της ήταν και παραμένει, πως δεν πρέπει να πληρώσουν την κρίση οι εργαζόμενοι, μα εκείνοι που την δημιούργησαν. Μειονέκτημά της –δεν γινόταν αλλιώς-, πως δεν ήταν ‘ενιαία’, ο καθένας πρότεινε την δική του ‘αίρεση’, έχανε επομένως την πειστικότητά της. ‘Πλεονέκτημά’ της, πως αποτελούσε άσκηση επί χάρτου, –απ τη στιγμή που εκφραζόταν απ’ την αντιπολίτευση- και πως θα μπορούσε αιωνίως να αποτελεί θέμα συζήτησης του τύπου ‘εάν τότε είχαμε κάνει αυτό’, κλπ.


Σήμερα, όπως δείχνουν τα πράγματα, με τον κ. Όλι Ρεν να μιλά για ‘επανασχεδιασμό του μνημονίου’ (!), και το Βήμα να κυκλοφορεί με κύριο άρθρο του τις ‘γκάφες’ του ΔΝΤ, αλλά και με δεδομένες τις πρώτες ‘αστοχίες’ του πλάνου (υστέρηση εσόδων, ύφεση, πληθωρισμός, κλπ), κατά κάποιον τρόπο διαγράφεται μια ελάχιστη ‘σύγκληση’ των δύο απαντήσεων. Η κυβέρνηση αναγκάζεται να παραδεχθεί πως ίσως θα έπρεπε να μην αλλάξει ο συντελεστής του ΦΠΑ τουλάχιστον για φέτος, πως ίσως τα ‘μέτρα θα έπρεπε να χαλαρώσουν κάπως’, ο υπ. Οικονομικών μιλά για ανάγκη δημόσιου ελέγχου στις Τράπεζες, το Σπίγκελ για ‘σπιράλ θανάτου’ της Ελληνικής Οικονομίας, κλπ.


Δεν πρόκειται βέβαια για καμιά ‘σοσιαλιστική’ στροφή της κυβερνητικής πολιτικής. Το κεφάλαιο απλά, βλέπει πως τα νούμερα δεν βγαίνουν. Οι επιχειρήσεις (οι αγορές) πιέζουν για ρευστότητα, που βέβαια με ύφεση, ανεργία και περιορισμό των τραπεζικών χορηγήσεων είναι μάλλον αδύνατη. Κι αυτές (οι αγορές) είναι –μη γελιόμαστε- που κατευθύνουν την πολιτική της κυβέρνησης.


2. Εάν μπορεί η ‘οικονομία’ να ‘αλλάξει’ μια ‘κοινωνία’. Ερώτημα με απάντηση κατ’ αρχήν αρνητική. Η κοινωνία είναι ένα σύνολο πολλών παραγόντων, αλλάζει με πολύ βραδύτερους ρυθμούς. Συνήθειες, καταβολές, μνήμες, σύνθεση, ιστορία, θρησκεία, νοοτροπία, όλα αυτά δεν αλλάζουν απ’ την μια μέρα στην άλλη και πάντως όχι σε μια τετραετία.


Μπορείς ελέγχοντας όλα τα ΜΜΕ να αλλάζεις την ‘κοινή γνώμη’, μπορείς να βάζεις όση λάσπη θέλεις στον ανεμιστήρα ενάντια στον τάδε κλάδο, στο δείνα συνδικαλιστικό σωματείο, αλλά μέχρι εκεί. Η προπαγάνδα, η διαμόρφωση της ‘κοινής γνώμης’ έχει κοντά ποδάρια, με λίγα λόγια δεν είναι στην πραγματικότητα τίποτε άλλο πέρα από μια όμορφη τρύπα στο νερό.


Το ‘κίνημα των αποδείξεων’ που ‘κουράστηκε’ σε μόλις έξι μήνες. Οι επτακόσιες χιλιάδες των δημοσίων υπαλλήλων που ταυτόχρονα είναι πολλοί, κι όμως τόσο ανεπαρκείς. Τα δάση που συνεχίζουν να καίγονται και να χτίζονται. Ο ‘φορολογούμενος’ που συνεχίζει να κοιτά το κράτος με δυσπιστία. Η μαύρη εργασία και η παραοικονομία που καλά κρατούν. Ο ρατσισμός που διογκώνεται. Η αστικοποίηση, ο ατομικισμός, η αδιαφορία, η άγνοια, η αρπακόλλα, η αμάθεια, το ράδιο-αρβύλα, όλα αυτά δείχνουν πως ετούτη η ‘ατέλειωτη παράγκα’ είναι ο αληθινός Τιτανικός. Που έχει πέσει ήδη στο παγόβουνο αλλά βυθίζεται πολύ αργά.


Η κυβέρνηση –όποια και να ήταν- γνήσιο τέκνο αυτής της κοινωνίας, μοιραία δεν ‘καταλαβαίνει’. Οι περιβόητες ‘διαρθρωτικές’ αλλαγές στερούνται κάθε υπέρβασης, δεν τις κινεί κανείς ‘φωτισμένος’ νους και κυρίως δεν έχουν ‘όραμα’ που να μπορεί να εμπνεύσει.


Αρκούνται στο να μειώσουν τους δήμους. Να μειώσουν τους καθηγητές. Να μειώσουν τους δημοσίους υπαλλήλους. Η λατρεία της ‘τεχνοκρατίας’ και του ‘ντοκτορά’ –που γελάμε και κλαίμε με τις άπειρες γκάφες του- υποκατέστησε πολύ εύκολα την έννοια της αξιοκρατίας. Δεν καταλαβαίνει η κυβέρνηση πως για να αποκτήσεις πχ ‘φορολογική συνείδηση’ χρειάζονται δεκαετίες ‘τίμιου κράτους’. Δεν καταλαβαίνει πως η μόνη αληθινή ‘επανάσταση’ θα ήταν εκείνη που θα εκκινούσε απ’ την παιδεία. Δεν μπορείς να βάζεις φέτος στα πανεπιστήμια κ. Άννα μου, όσους έβαζες πάντα. Δεν μπορείς καν, να έχεις τέτοια πανεπιστήμια. Κλείσ’ τα ! Δεν μπορείς να συνεχίζεις να λες ψέματα στην νέα γενιά. Δεν καταλαβαίνουν τα κόμματα, πως οι δήμοι δεν είναι πεδία βολών αλλά πως βάζεις εκεί, όποιον μπορεί να μαζέψει καλύτερα τα σκουπίδια και να κλείσει τις παράνομες χωματερές. Δεν καταλαβαίνει ο υπουργός πολιτισμού, πως για να έχεις τηλεόραση, πρέπει πρώτα απ’ όλα να κόψεις τις καλημέρες σου με το MEGA.


Και πάει λέγοντας. Θα μπορούσατε να προσθέσετε άπειρα παραδείγματα. Όλες όμως αυτές οι υπερβάσεις, οι μεγαλύτερες και οι μικρότερες, οι μόνες αληθινές επαναστάσεις, δυστυχώς αργούν. Το ότι ‘βλέπουμε’ πολλοί πλέον τις ελλείψεις είναι παρήγορο. Από την διαπίστωση όμως μέχρι την θεραπεία υπάρχει απόσταση.


Δεν μπορεί ακόμη η κοινωνία μας να μετατρέψει την δυσαρέσκειά της σε θετική στάση και αποφασιστική πράξη. Μοιραία δεν μπορούμε, δεν δικαιούμαστε να ελπίζουμε πέραν του δέοντος. Η οικονομική κρίση μπορεί να τσαλακώσει τη βολή μας, άντε να μας αναγκάσει να καταναλώσουμε λιγότερα, δεν πρόκειται όμως να μας ‘δείξει’ ούτε το ‘μέτρο’, ούτε την ‘ουσία’. Αυτά πρέπει να τα βρούμε μόνοι. Όχι ασφαλώς εμείς. Τουλάχιστον τα παιδιά μας.

5 σχόλια:

  1. Θανάση, σου στελνω ενα λινκ απο την τελευταια διαλεξη (ηχητικο) του Toni Judt στο παν. της νεας Υορκης για

    What is right and what is wrong about social democracy.

    http://mpegmedia.abc.net.au/rn/podcast/2010/05/bia_20100502_1705.mp3


    Επισης απο το τελευταιο του βιβλιο:

    http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=125231223

    Ειναι μεγαλη παρηγορια της ψυχης μπροστα στην αθλιοτητα αυτων που μας κυβερνουν

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλημέρα Cynical..

    Το ηχητικό δεν μπόρεσα να το ακούσω (είμαι στη δουλειά αυτή την ώρα), διάβασα όμως την εισαγωγή του βιβλίου του.

    Δύσκολα θα μπορούσε κανείς να διαφωνήσει.

    Με εξέπληξε η παρατήρησή του πως όλη αυτή η 'αλλαγή' προς την τρέχουσα κατάσταση έγινε μόλις τις τελευταίες δεκαετίες. Εγώ, για παράδειγμα, γεννημένος το 60 ήμουν σε ένα παρόμοιο μεταίχμιο. Πολύ μικρός όταν γινόταν το Πολυτεχνείο. Πολύ 'μεγάλος' όταν έπεφτε το τείχος. Απ' την άποψη αυτή, ανήκα κι εγώ σε μια 'χαμένη' φουρνιά.

    Εάν όλη αυτή η στροφή, η 'λατρεία' των αγορών κλπ, έγινε τόσο πρόσφατα, προσωπικά δεν μπορώ να μην το συνδέσω με την κατάρρευση του 'υπαρκτού' και την επακόλουθη οπισθοχώρηση της αριστεράς. Αριστεράς που και ο ιστορικός συμφωνεί πως δεν έχει βρει τη φωνή της ακόμη.

    Μου άρεσε, που αντιλαβάνεται την διαφορετικότητα στις δύο μεριές του Ατλαντικού. Επεκτείνοντάς το, δεν μπορούμε να λύσουμε ποτέ ένα πρόβλημα εάν δεν πάρουμε υπόψιν μας την 'διαμόρφωση του εδάφους'. Δεν γίνεται τίποτε με 'συνταγές'. Στην Ελλάδα το ζήτημα απαιτεί 'ελληνικές' λύσεις (και το λέω αυτό χωρίς καμιά απολυτως διάθεση εθνικισμού, πατριδολαγνείας, και τα ρέστα).

    Μου άρεσε τέλος, η ποιοτική διάσταση που προτείνει. Πράγματι όλοι αυτή την στιγμή πιπιλάν την καραμέλα του 'περισσότερου' κράτους, αλλά τί είδους κράτους, κανείς δεν πολυδίνει σημασία. Κι αν δεν το συζητήσουμε αυτό, όπως λέει κι ο φίλος μας, 'άλλοι θα αποφασίσουν'....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Θανάση, καλημέρα και καλή δύναμη για την επανάκαμψη στη δουλειά. Διάβασα την ανάρτησή σου και αρχίζω να πιστεύω πως θα άξιζε να δημοσιογραφείς σε ένα έντυπο πλατιάς κυκλοφορίας. Τόσο ο λόγος σου όσο και ο τρόπος που αναλύεις την κατάσταση μάς δια-φωτίζουν. Πόση αλήθεια κρύβουν όσα γράφεις π.χ. για την ανώτατη εκπαίδευση (πήγα να γράψω παιδεία και με έπιασαν τα γέλια λόγω του λάθους). Να επικροτήσω την κατάληξή σου για την παιδεία ως το γιατρικό του προβλήματος, την ανάγκη ενός δίκαιου κράτους για τη διαμόρφωση φορολογικής συνείδησης και να ευχαριστήσω τον cynical για την παραπομπή και την παρουσίαση του Αμερικανού συγγραφέα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Θερσίτη μου καλημέρα, ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια και εύχομαι καλή σχολική χρονιά (αν και διαβάζω κακές προγνώσεις)...

    Ωστόσο, σήμερα (κατόπιν και της δικής σου επισήμανσης) ας πάψουμε να ασχολούμεθα με τους θνητούς και ας στρέψουμε την προσοχή μας εκεί στις Σπέτσες, στους ..γαλαζοαίματους γάμους !....

    Να μας ζήσουν !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Θαναση,

    ειδα οτι δεν το πηρε ολοκληρο το λινκ του podcast και το ξαναστελνω.

    Ακουσε το οποτε μπορεσεις.

    Στην αρχη διατυπώνει μια αποψη τού γιατι επικρατησε η μονεταριστικη αντιληψη. Επισημαινει οτι ολοι οι μονεταριστες ειχαν σαν αφετηρια την Αυστρια (Xayek, Sumpeter , von Mises) απ' οπου κουβαλουσαν την τραυματικη εμπειρια του ισχυρου φασιστικου κρατους. Το ερωτημα βεβαια ειναι γιατι επιβληθησαν και στην Αμερικη...

    Λεει για παραδειγμα, οτι χρειαζεται αλλαγη του λεξιλογιου. Του επικρατούντος λεξιλογιου του φοβου και της οικονομιας. Οχι τι ειναι οικονομικο, efficient, και ανταποδοτικο. Αλλα να ξαναβαλουμε στο δημοσιο διαλογο λεξεις οπως δικαιο αδικο, για ποιο σκοπο γινεται μια πολιτικη κ.α.

    http://mpegmedia.abc.net.au/rn/
    podcast/2010/05/
    bia_20100502_1705.mp3

    ΑπάντησηΔιαγραφή