Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2011

Λαϊκισμός και πραγματικότητα


Επιχείρημα ‘του συρμού’ θα τολμούσα να πω, τον τελευταίο καιρό, στα χείλη όλων των πλευρών, χρησιμοποιείται ο χαρακτηρισμός της όποιας αντίθετης άποψης ως ‘λαϊκιστικής’. Η ταμπέλα του ‘λαϊκισμού’, αυθαίρετη, αόριστη και αφηρημένη όπως είναι, επιτρέπει αυτόματα την ‘αντίκρουσή’ της με το ίδιο ακριβώς επιχείρημα: Το να με λες ‘λαϊκιστή’ μπορώ εξ ίσου εύκολα να το χαρακτηρίσω με τη σειρά μου ‘λαϊκισμό’. Δεν οδηγούμεθα πουθενά.
Πράγματι είναι πολύ δύσκολο να αποκαλύψεις τι είναι και τι όχι ‘λαϊκισμός’. Για να γίνει ‘ταυτοποίηση’ καθόλου δεν αρκούν τα ‘εξωτερικά’ χαρακτηριστικά μιας πρότασης. Ο λαϊκισμός μπορεί εύκολα να μεταμφιέζεται, να αλλάζει σαν τον χαμαιλέοντα. Άλλοτε να παίρνει την μορφή της δήθεν ‘σύνεσης’. Άλλοτε της ‘επιστημονικότητας’. Πολλές φορές της ‘ψυχραιμίας’. Ως φορέας ψεύδους συνηθέστατα χρησιμοποιεί την αποσιώπηση, την εκφορά της ‘μισής αλήθειας’  ή της ‘επιλεγμένης αλήθειας’, όποιας τον βολεύει για την περίσταση. Σπανιότερα ίσως, αλλά φθάνει ακόμη και στο χοντροειδές ψεύδος, εκμεταλλευόμενος ταχυδακτυλουργικά τον φυσικό συνειρμό του ακροατή πως ‘τέτοιο πράγμα δεν θα το έλεγε εάν δεν ήταν έτσι’.
Καθώς είναι αδύνατον να κρίνει κάποιος τις προθέσεις του λαϊκιστή –απαιτείται συνήθως η βάσανος του χρόνου για τις αποκαλύψει- δύσκολα τα βάζεις μαζί του. Μένει επομένως ελεύθερος και ανενόχλητος στο επιζήμιο έργο του. Χειραγωγεί συνειδήσεις, ιδεολογίες, ψηφοφόρους, συμπεριφορές, κατά πώς τον συμφέρει. Και ενώ εσύ χαζεύεις το δεξί του χέρι με το οποίο ανεμίζει το φανταχτερό μαντηλάκι, εκείνος με το αριστερό προετοιμάζει το επόμενο τρικ. Εις βάρος σου.
Δεν πρέπει  να μπερδεύουμε τον λαϊκισμό με την ‘λαϊκή εκφορά’. Δεν πρέπει να τον συγχέουμε ούτε με το συναίσθημα, τον θυμό, την οργή. Η αλήθεια έχει πολλούς τρόπους να ειπωθεί, να αποκαλυφθεί, όσους, δυστυχώς, έχει και το ψεύδος να κρυφθεί. Το τοπίο πράγματι είναι θολό. Οι λύκοι στην αντάρα χαίρονται. Και δυστυχώς δεν υπάρχει ‘ανιχνευτής ψεύδους’ σε όσα ακούγονται γύρω μας.
Μοναδική Λυδία λίθος είναι η πράξη. Η τετελεσμένη ή και η πρόθεσή της. Η πράξη και τα σαφή της αποτελέσματα. Εκεί ο κόμπος φτάνει στο χτένι, το ψεύδος θέλει δεν θέλει αποκαλύπτεται.
Γιατί αποτελούν, για παράδειγμα, απλές λέξεις και η ‘ανάπτυξη’ και  η ‘αξιοποίηση’ και η ‘ανεδαφικότητα της κ. Μπιρμπίλη’ κι όλη η υπόλοιπη λάσπη που της ρίχνουν οι ‘σοσιαλιστές σύντροφοί’ της. Πράξη απομένει το ότι θα χτίσεις ολόκληρο αεροδρόμιο  στην πρωτεύουσα με την μικρότερη αναλογία πρασίνου. Και δεν έχω κανέναν λόγο να αποσιωπήσω πως το κάνεις για κάμποσες εκατοντάδες, άντε χιλιάδες, κακοπληρωμένες θέσεις εργασίας. Δεν θα σου χαριστώ να το ξεχάσω. Αλλά τι εκχωρείς; Σε ποιόν το εκχωρείς; Για πόσα χρόνια το εκχωρείς; Πόσες γενιές υποθηκεύεις;; Πόσο καταστρέφεις το περιβάλλον;; Τέλος, από ποιον εξουσιοδοτήθηκες στο κάτω-κάτω…
Είναι λέξεις και η ‘ανταγωνιστικότητα’ και η ‘εξυγίανση’ και οι ‘διαρθρωτικές αλλαγές’. Πράξη είναι πως μου πήρες λεφτουδάκια απ’ την τσέπη, κι από πάνω διευκόλυνες το αφεντικό να με σουτάρει. Πράξη είναι πως μου αύξησες τα χρόνια εργασίας, μου μείωσες τη αναμενόμενη σύνταξη, με έριξες στην ανεργία. Πράξη είναι πως κατέφυγες –εσύ με τις τομές τρομάρα σου- ακόμη μια φορά στις περαιώσεις, στους ημιυπαίθριους, στις ρυθμίσεις. Πράξη είναι πως χαϊδεύεις ακόμη μια φορά τους έχοντες, πως βάζεις ακόμη μια φορά να την πληρώσουν οι αδύνατοι.
Λεξούλες και όρκοι είναι οι ‘παιδαγωγικοί λόγοι’, οι ‘περιστολές των δαπανών για την υγεία’ –λες και μπορούμε να αρρωσταίνουμε λιγότερο. Πράξη είναι πως του χρόνου θα έχουμε 1000 σχολεία λιγότερα. Πράξη είναι πως θα έχουμε του χρόνου πολλά Πανεπιστήμια λιγότερα. Πράξη είναι πως του χρόνου θα έχουμε λιγότερα Νοσοκομεία. Και δεν θα σου χαριστώ να ξεχάσω πως μπορεί να τα κάναμε μαντάρα, να είχαμε πολλά. Μα πρόσεξε. Όχι πολλά γιατί δεν το αξίζαμε. Περισσότερα γιατί ΕΣΥ δεν διαχειρίστηκες καλά τη κοινή μας τσέπη. Έτσι να στο δεχθώ. Αλλά τουλάχιστον πες μου ένα ‘δυστυχώς’. Ένα ‘γαμώ το’. Μη μου λες μπούρδες….
Λεξούλες όμορφες είναι οι ‘Καλλικράτηδες’ και οι ‘Περιφερειάρχες’ και οι ‘νέες διοικητικές δομές’. Πράξη παραμένει πως σε λίγο θα βαρέσουν κανόνια οι Δήμοι. Πως σε λίγο ούτε τα σκουπίδια δεν θα μπορούν να μαζέψουν. Πως τους πάσαρες τις αρμοδιότητες και τις ευθύνες κι απ’ την άλλη τους έκοψες τους πόρους. Ή όχι;;….
Λέξεις  η ‘διαφαινόμενη ανάκαμψη’, τα ‘θα βγούμε στις αγορές’, τα ‘δεν θα πάρουμε άλλα μέτρα’. Η πράξη παραμένει πως ενώ όλοι και όλα από παντού, σου φωνάζουν πως πας στραβά, εσύ επιμένεις  σώνει και καλά να διασώσεις τις τράπεζες,  εκείνους δηλαδή, που μας έφεραν εδώ.
Και μη μου πεις τώρα, πως και η πραγματικότητα ..λαϊκίζει.

3 σχόλια:

  1. Πολύ ωραίο άρθρο. Είναι τόσο δύσκολος ο προσδιορισμός του λαϊκισμού ώστε υποχρεώθηκα να αφιερώσω πολλές σελίδες στο σχετικό δοκίμιό μου. Είναι μία κατηγορία που πολύ εύκολα την απευθύνει κάποιος στον αντίπαλο, εντελώς αφοριστικά. Κι όμως δεν είναι κάτι τόσο απλό...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δήμο, αφιέρωσα όλο το απόγευμα στο δοκίμιό σου. Πράγματι εμπνευσμένο και βαθύ. Ιδιαίτερα το 'κεφάλαιο' για την βία πολύ σημαντικό. Λάτρεψα και το τελευταίο, περί του 'πολιτισμού' επιτέλους κάποιος πρέπει να τα πει κι αυτά, έξω απ' τα δόντια.
    Τώρα, πώς γίνεται να 'αντιμετωπιστεί' όλο αυτό με τα άπειρα ..κεφάλια που έχει, είναι μια άλλη κουβέντα, ίσως και να μην 'σκοτώνεται'. Τουλάχιστον για την ώρα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Σε αυτό το τελευταίο έχεις απόλυτο δίκιο. Έχει τόσα κεφάλαια που ακόμα και η Ύδρα θα ζήλευε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή