Κυριακή, 19 Αυγούστου 2012

Οι ..αριστερές πρώτες εκατό ημέρες !


Δύσκολα η τρικομματική κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ θα εξαντλήσει τον συνταγματικό της χρόνο. Όλα δείχνουν πως πλησιάζει η ώρα της αριστεράς. Στην κρίσιμη αυτή καμπή της πολιτικής ιστορίας του τόπου, ο ΣΥΡΙΖΑ μάλλον θα βρεθεί να ηγείται της προσπάθειας, αλλά θεωρώ πάρα πολύ πιθανό, το ΚΚΕ να αναγκαστεί εκ των πραγμάτων να συμμετέχει περισσότερο απ’ όσο δείχνει ετούτη την ώρα πρόθυμο. Σημαντικότατο θα είναι, βέβαια, εκείνη την χρονική στιγμή το πού θα βρίσκεται η χώρα.
Εάν, για παράδειγμα, η κατάρρευση της τωρινής κυβέρνησης γίνει με την χώρα επισήμως χρεοκοπημένη και διωγμένη απ’ την ευρωζώνη, η αριστερά –η όποια αριστερά- θα έχει μεγαλύτερης, μεν, κλίμακας  προβλήματα να επιλύσει, ευκολότερης,  όμως επιλογής. Αντίθετα, εάν η κατάσταση είναι παρόμοια με την σημερινή, για παράδειγμα με ένα επιπλέον κούρεμα του χρέους και με ‘κερδισμένη’ κάποιας μορφής ‘παράταση’ στις ‘υποχρεώσεις’ για την προσαρμογή στις ‘δημοσιονομικές επιταγές’ των ‘δανειστών’, ο ρόλος μιας κυβερνώσας αριστεράς θα είναι δυσκολότερα διακριτός: Ο κίνδυνος της έκπτωσής της σε απλά έναν ‘επόμενο διαχειριστή’ της καπιταλιστικής τρέλας θα είναι μεγάλος.
Η αριστερά γνωρίζει, ασφαλώς, ποια είναι εκείνα τα δεδομένα που δεν γίνεται να αλλάξουν απ’ την μια μέρα στην άλλη. Γνωρίζει πως θα ήταν μέγιστο λάθος να μπει σαν ταύρος σε υαλοπωλείο.  Ούτε το ίδιο το ΚΚΕ δεν μιλάει, για παράδειγμα, για άμεση κατάργηση της μικρής ατομικής ιδιοκτησίας. Άλλωστε, στην ρητορική του, τα τελευταία χρόνια συμπεριλαμβάνει αναγκαστικά τον ‘μικρό επαγγελματία’ (βιοτέχνη, έμπορο, ελεύθερο επαγγελματία) στην ‘αριστερή’ όχθη του ποταμού. Ο ΣΥΡΙΖΑ,  δηλώνει ακόμη και υπέρμαχος της Ε.Ε. καθώς και της παραμονής της χώρας στο ευρώ (αν και στους κόλπους του υφίστανται και πιο ευρωσκεπτικιστικές θέσεις).
Ερχόμαστε, λοιπόν, στο ερώτημα. Τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα αριστερό ‘πρόγραμμα των πρώτων εκατό ημερών’; Ποιες θα μπορούσαν να ήταν οι πραγματικά βαθιές εκείνες τομές, που δεν θα προσέκρουαν σε αστικές νοοτροπίες εμπεδωμένες εδώ και δεκαετίες; Ποιες θα ήταν εκείνες οι αποφάσεις που θα ήταν, απ τη μια, τόσο σίγουρα ‘αριστερές’ χωρίς, απ την άλλη, να ξιπάσουν τον πλειοψηφικό όγκο των ‘νοικοκυραίων’ που στο μυαλό τους παντρεύουν τόσο εύκολα τα ‘αντιμνημονιακά τσιτάτα’ ακόμη και με τα ρατσιστικά συνθήματα του Μιχαλολιάκου για τους μετανάστες;;
Πιστεύω πως το πρώτο-πρώτο πεδίο, που σχετικά εύκολα, η κυβερνώσα αριστερά θα μπορούσε να κερδίσει το παιχνίδι (με σχετική, μάλιστα, ευκολία) θα ήταν εκείνο της εργατικής νομοθεσίας. Μια αριστερή εργατική νομοθεσία θα μπορούσε άμεσα όχι μόνο να επαναφέρει τα χαμένα δικαιώματα, αλλά και να θεσπίσει μια ριζοσπαστικά νέα κατάσταση. Μια τέτοια νομοθεσία θα μπορούσε για παράδειγμα να εξομοιώσει τις αποζημιώσεις απόλυσης (και συνταξιοδότησης) στους εργάτες μ’ εκείνες των υπαλλήλων. Θα μπορούσε να προστατέψει τα ωράρια, να κοστολογήσει με σεβασμό στον ελεύθερο χρόνο, τις υπερωρίες, την υπερεργασία, τα ‘νυχτερινά’, τις ‘Κυριακές’. Θα μπορούσε να βάλει τέλος στην ‘ελαστικοποίηση’ της απασχόλησης. Μια αριστερή εργατική νομοθεσία θα μπορούσε να προστατέψει ξανά την γυναίκα, την εγκυμοσύνη, την ανθυγιεινή και βαριά εργασία. Ταυτόχρονα θα μπορούσε να άρει το μεγάλο ψέμα των δήθεν ‘εργοδοτικών εισφορών’ και να καθορίσει συλλογική σύμβαση με το πραγματικό κόστος της ανθρώπινης εργασίας. Απ’ την άλλη, θα μπορούσε να ενοποιήσει όλα τα ασφαλιστικά ταμεία σε ένα επιφέροντας πραγματική δικαιοσύνη και ισονομία (και επιτρέποντας στον εργαζόμενο να γίνεται πιο παραγωγικός απ’ τη στιγμή που δεν θα τον υποχρεώνει σε διπλές και τριπλές εισφορές). Εξυπακούεται, πως μια αριστερή κυβέρνηση, θα τολμούσε να δώσει εξ ολοκλήρου την διαχείριση των αποθεματικών του ταμείου αυτού στους ίδιους τους εργαζόμενους και σε κανέναν άλλο. Επίσης εννοείται πως μια τέτοια αριστερή εργατική νομοθεσία δεν θα διαχώριζε τον ιδιωτικό απ’ τον δημόσιο τομέα, και πως όλοι θα αμείβονταν με βάση τις σπουδές τους, την ηλικία τους, την δυσκολία του επαγγέλματός τους, κλπ. Με λίγα λόγια, το εργατικό (αριστερό) κίνημα, θα όφειλε απ’ την πρώτη στιγμή να καθορίσει, να προασπίσει και, τελικά, να επιβάλλει (προς κάθε ενδιαφερόμενο, εργοδοτη, ιδιώτη και μη) το πραγματικό κόστος της ανθρώπινης εργασίας.
Το δεύτερο μεγάλο –τεράστιο- πεδίο, στο οποίο επιβάλλονται δραματικές αλλαγές, είναι, βέβαια, εκείνο της φορολόγησης. Τα έχουμε πει απ’ την γωνιά ετούτη πάρα πολλές φορές στο παρελθόν. Εν συντομία, η περίφημη ‘φορολογική συνείδηση’ δεν αλλάζει με σποτάκια στην τηλεόραση. Η αριστερά θα μπορούσε άνετα να ανατρέψει δραματικά την σχέση άμεσων-έμμεσων φόρων. Θα μπορούσε άνετα να καταργήσει οποιαδήποτε (πέραν των δημοτικών τελών) φορολόγηση του κεφαλαίου,  που και αντισυνταγματική είναι και παντελώς άδικη. Θα μπορούσε άμεσα να προτείνει μια τολμηρή και ειλικρινή σεισάχθεια, χωρίς να καταφύγει ούτε σε ‘χαρίσματα’, ούτε σε ‘περαιώσεις’ ούτε σε ‘ρυθμίσεις’. Θα μπορούσε άμεσα να κουρέψει το απεχθές κομμάτι του ιδιωτικού χρέους προς τις τράπεζες, που έχουν επί δεκαετίες γίνει οι σκληρότεροι νόμιμοι τοκογλύφοι. Τέλος –το κυριότερο- θα τολμούσε επιτέλους την μέσα απ’ την φορολογία απαραίτητη κατ’ έτος αναδιανομή του πλούτου, απ’ τους έχοντες προς τους μη έχοντες. Σημειώστε, πως μια αριστερά που θα τολμούσε όλα αυτά (απ’ την μια την σεισάχθεια, απ’ την άλλη την δικαιοσύνη) θα αποκτούσε και την σοβαρότητα αλλά και το ‘δικαίωμα’ να απαιτήσει την ‘αυστηρή’ συλλογή των δίκαιων πλέον φόρων που αναλογούν στον καθένα.
Το τρίτο, που μου έρχεται στο μυαλό, σαν ‘εύκολη’ σχετικά πρώτη επιδίωξη θα ήταν η αναβάθμιση εκείνου που ονομάζουμε δημόσιο αγαθό. Όσα ξεπουλήματα και να έχουν γίνει, το αριστερό κράτος οφείλει να κοινωνικοποιήσει άμεσα τα βασικά: Ενέργεια, συγκοινωνίες, φυσικούς πόρους, υποδομές. Απ’ τη στιγμή που εργαζόμενοι συντηρούν, λειτουργούν, καθαρίζουν, οδηγούν, κλπ για παράδειγμα το Μετρό, ή τα λεωφορεία, είναι παντελώς παράλογο να πληρώνουν άλλοι εργαζόμενοι καθημερινά τεράστια ποσά για να παν και να επιστρέψουν απ’ την δουλειά τους. Απ’ την στιγμή που εργαζόμενοι συντηρούν, λειτουργούν, επισκευάζουν, κλπ το δίκτυο, τις μονάδες παραγωγής, τα ορυχεία, τα υδροηλεκτρικά της ΔΕΗ, είναι παράλογο άλλοι εργαζόμενοι να πληρώνουν για το ρεύμα στο σπίτι τους (μέχρι μια εύκολα καθορίσιμη ποσότητα ενέργειας). Απ’ τη στιγμή που εργαζόμενοι λειτουργούν, συντηρούν, επιβλέπουν, κλπ το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο και τις υποδομές του ΟΤΕ, είναι παράλογο να πληρώνουν (πάλι για μια λογική χρήση) άλλοι εργαζόμενοι για το κινητό τους, το σταθερό και το ίντερνετ. Είναι ασύλληπτο το μέγεθος της εξοικονόμησης και των κεφαλαίων που θα απελευθερώνονταν με τον τρόπο αυτό. Τολμώ να υποπτευθώ πως ακαριαία θα βλέπαμε μια ανάσταση στην αγορά, μια αναστροφή της υφεσιακής ψυχολογίας. Δεν συζητώ, τέλος, καν τα 'μεγάλα' δημόσια αγαθά (παιδεία, υγεία, ασφάλεια, πρόνοια) τα οποία τώρα τείνουν να εκχωρηθούν στους ..εργολάβους..
Τέταρτη, θα όφειλε να είναι μια ‘αριστερή’ θεσμική ‘επανάσταση’. Μην θεωρείτε πως είναι το πιο ‘εύκολο’, πρόκειται για το πιο ‘λεπτό’. Γιατί στο επίπεδο αυτό (των θεσμών) είναι πολύ εύκολο –από ενθουσιασμό- να προκληθούν τα αντίθετα απ’ τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Το πλέον κρίσιμο θα ήταν στο πεδίο ετούτο να αποτολμηθεί –επιτέλους- μια πραγματική ανεξαρτητοποίηση της δικαιοσύνης (απ’ την εκτελεστική κυρίως εξουσία). Υπάρχουν όμως και πλείστοι άλλοι τομείς. Η σχέση των ΜΜΕ με το κράτος. Ο ακριβής καθορισμός των ‘ποινικών’ ευθυνών των πολιτικών προσώπων. Η θεσμοθέτηση του δημόσιου έλεγχου των πεπραγμένων της εξουσίας (τόσο σε κεντρικό όσο και σε τοπικό επίπεδο). Τέλος –κι ίσως και το πλέον σημαντικό- το ‘κατέβασμα’ των κάθε είδους αποφάσεων, στην κοινωνική βάση, χωρίς κανέναν φόβο, κανένα πάθος: Το όποιο αριστερό ‘κράτος’ οφείλει να εμπιστευτεί τυφλά σχεδόν, την λαϊκή θέληση !
Όλες αυτές οι τομές, πράγματι θα μπορούσαν να εδραιωθούν νωρίς από μια αριστερή εξουσία. Αρκεί να ήταν σταθερά προσανατολισμένη στον λαό και τα συμφέροντά του. Άλλες, βαθύτερες, αλλαγές (στην παραγωγική κατεύθυνση, στο καταναλωτικό μοντέλο, στην αλλαγή του τουρισμού (από ιδιωτικό σε δημόσιο), στην οικοδομική πολιτική, όπου θα χρειαστεί κάποτε μπουλντόζα, στον χειρισμό του μεταναστευτικού, στην αλλαγή του πολιτιστικού και αθλητικού μοντέλου, κλπ) θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο και κυρίως μεγαλύτερη συνειδητοποίηση. Με τα πρώτα, όμως, μέτρα, ήδη η μεγάλη μάχη θα έχει κερδηθεί. Ο θεμέλιος λίθος για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό θα έχει μπει με επιτυχία και δύσκολα οι δυνάμεις της συντήρησης θα μπορέσουν να τον ξεθεμελιώσουν.

8 σχόλια:

  1. Εξαιρετικό άρθρο. Πραγματική προγραμματική παρέμβαση. Θα μπορούσε να αποτελέσει κεντρικό σημείο ενός προγραμματικού διαλόγου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θενκς Δήμο. Προσπαθώ, όπως όλοι μας φαντάζομαι, να σκεφτώ πώς θα μπορούσε να στρίψει αυτό το καράβι. Εκείνο που πιο πολύ φοβάμαι -το έχω ξαναγράψει- είναι μια 'αριστερά' που θα διολισθήσει σε διαχειρίστρια του σάπιου...

      Διαγραφή
    2. Θενκς Δήμο. Προσπαθώ, όπως όλοι μας φαντάζομαι, να σκεφτώ πώς θα μπορούσε να στρίψει αυτό το καράβι. Εκείνο που πιο πολύ φοβάμαι -το έχω ξαναγράψει- είναι μια 'αριστερά' που θα διολισθήσει σε διαχειρίστρια του σάπιου...

      Διαγραφή
  2. η προταση-προγραμμα που καταθετεις ειναι μαλλον ονειρο Συριζοθερινης νυκτος και μαλιστα "αριστερουτσικης" συνιστωσας.
    αν προκυψει τετοια κυβερνηση μετα απο εκλογες η καταληξη της, αν ακολουθησει τις προτασεις σου-καπιταλισμος με ανθρωπινο προσωπο-θα εχει τη μοιρα του Λαϊκου μετωπου της χιλης ή της Ισπανιας στην καλυτερη περιπτωση με δεδομενο οτι στην Ισπανια δεν επεσε αμαχητι . . .

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλωσπέρασες Salot Sor. Μπορεί να χεις και δίκιο. Ωστόσο, ο 'καπιταλισμός' είναι τόσο βαθειά ριζωμένος μέσα μας πλέον, που είναι εξίσου απίθανο να ανατραπεί με κάποιου είδους 'αποκάλυψη'. Απ' την άλλη, προτιμώ μια αριστερά που θα αποτύχει παρά να μας 'διασώσει' (με οποιοδήποτε τρόπο) το ..κεφάλαιο (πράγμα που είναι πολύ πιθανότερο στις σημερινές συνθήκες)...

      Διαγραφή
    2. "της γης οι δουλοι και οι ραγιαδες μοναχοι τους θα σωθουν" ή θα καταστρεφονται απο "σωτηρες"

      Διαγραφή
  3. Νομίζω πως παραβλέπεις τον εξωτερικό παράγοντα.Πραγματική αριστερή κυβέρνηση δεν πρόκειται να υπάρξει στην Ελλάδα.Εν ανάγκη θα κάνουν και εμφύλιο,γι'αυτό υπάρχει η χ.α.Άλλωστε ούτε η ελληνική,ούτε η ευρωπαική ιστορία επιτρέπουν τέτοια αισιοδοξία για τη μοίρα της αριστεράς.
    ΑΥΤΟ ΟΜΩΣ ΔΕ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Στρατολάτη μου η ιστορία βρίσκεται σε μια καμπή. Δεν μπορούμε να προδικάσουμε τίποτε. Το 'σύστημα' φαίνεται εξουθενωμένο όσο ποτέ άλλοτε. Ας μην είμαστε απαισιόδοξοι. Το σημαντικό είναι πως άνοιξαν επιτέλους τα μάτια και είδαμε. Όλοι μας.

      Διαγραφή